کم حرفی
سلام بر آن کسی که فرشتگان آسمان بر او گریستند

امام باقر (علیه السلام): "به مردم دستور داده شده است تا بر گرد این سنگ ها (اشاره به کعبه) طواف کنند تا پس از آن به نزد ما آیند و از ولایت خویش ما را آگاه نمایند و به ما اظهار وفاداری کنند." (محاسن برقی، ج 2، ص 338)

عید سعید قربان مبارک باد

 

(برای دریافت تصویر در اندازه بزرگتر روی عکس کلیک کنید)

(لطفا در صورت عدم نمایش تصویر پیام بگذارید)

 

دو هزار سال قبل از هبوط آدم (ع)، فرشتگان بر گرد خانه خدا طواف می کردند و هنگام طواف چنین ذکر می گفتند: «سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر». [1]

پس از بنای کعبه ملائکه شیوه طواف کردن بر گرد آن را به آدم آموختند و پیشاپیش او حرکت کردند تا آدم هفت دور طواف نمود [2] و پس از آن دو رکعت نماز روبروی کعبه به جای آورد. [3] پس از مرگ آدم، شیث نیز به همان شیوه حج نمود و طواف گزارد.

در تاریخ، از طواف پیامبران بسیاری از جمله نوح و پس از آن هود*، [4] ابراهیم، اسماعیل، موسی، یونس و عیسی یاد شده است و علاوه بر آنان قبل از ابراهیم (ع) نیز عرب ها مراسم حج را به جای می آوردند؛ ولی بر گرد بنای نیمه ویران کعبه که بقایا و بازمانده هایی از خانه پیشین بوده است. [5]

در آن دوران، طواف کننده بایستی اول خود را برهنه و لخت می کرد و یا از قبیله حمس لباس عاریه و کرایه می گرفت و گاهی نیز زنان در شب و مردان در روز جدا از یکدیگر به طواف می پرداختند. [6]

این وضعیت به اندازه ای اسف بار بود که اگر کسی با لباس طواف می کرد، او را می زدند و لباس را از تن او بیرون می آوردند. در چنین فضای تاریکی کم و بیش وجدان های بیدار یافت می شد که به مخالفت با این سنت جاهلی می پرداختند. یکی از این افراد عبدالمطلب بود که سنت پوشش در هنگام طواف را ترویج نمود. [7] پس از بعثت رسول اکرم (ص) این سنت همچنان باقی ماند تا آنکه پیامبر (ص) در سال نهم هجری، علی بن ابیطالب (ع) را به مکه اعزام نمود تا در منی این پیام را به مردم ابلاغ نماید که از این پس عریان برگرد خانه خدا طواف نکنند. [8]

ابی الصباح کنانی از امام صادق (ع) نقل می کند که فرمود: پیامبر (ص) پس از بازگشت از جنگ تبوک، تصمیم به انجام حج گرفت؛ اما فرمود: در خانه خدا، مشرکان عریان طواف می کنند و تا چنین وضعی ادامه دارد، من دوست ندارم حج بگزارم. [9] سرانجام پیامبر گرامی اسلام با اعزام علی (ع) پرونده این بدعت را بست؛ [10] همان گونه که با دست توانای علی (ع) تمام بت ها را از بام کعبه به پایین انداخت.

در طواف، فرشتگان به ابراهیم سلام دادند و ابراهیم پرسید: شما در طواف خود چه می گوییئ؟ گفتند: پیش از روزگار آدم می گفتیم: «سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر»؛ ولی آدم (ع) فرمود: بر این کلمات، «ولا حول و لا قوة الا بالله» را هم بیفزایید؛ آن گاه ابراهیم فرمود: بر آن «العلی العظیم» را هم بیفزایید و آنان چنین کردند. [11]

در عصر جاهلیت نیز مراسم حج و طواف خانه خدا همچنان وجود داشت؛ اما با گذشت زمان، بازیگران دنیاطلب به گونه های مختلف به تحریف آن پرداختند و عمروبن لحی از سرزمین شام، بت هبل را به مکه آورد و نزد کعبه نهاد؛ سپس بت های دیگر بر آن افزوده شد. برخی بعد از طداف کعبه، برگرد بت نیز طواف می کردند و آن جا از احرام خارج می شدند و سرهای خود را کنار بت منات می تراشیدند.

ابن عباس می گوید: پیامبر (ص) با چوب دستی خود به بت ها اشاره کرد و بت ها افتادند و آن گاه همچنان سواره هفت دور طواف به جای آورد.

پی نوشت:

* در آن زمان اگرچه خانه کعبه به زیر گل و لای فرو رفته بود، اما مکان آن برای انبیای الهی ناشناخته نبود و حتی قوم عاد نیز برای آمرزش خود و برآورده شدن حاجات خویش به راهنمایی حضرت هود، چهل روز به طواف کعبه و مراسم آن مشغول بودند.

[1] تاریخ مکه، ص 36.

[2] التاریخ القویم، ج 3، ص 14.

[3] اخبار مکه، ص 261.

[4] تاریخ یعقوبی، ج 1، ص 20.

[5] کلینی، فروع کافی، ج 4.

[6] اخبار مکه، ص 146.

[7] تاریخ یعقوبی، ج 1.

[8] تفسیر نورالثقلین، ج 2، ص 179.

[9] تفسیر قرطبی، ج 8، ص 68.

[10] پیشینه تاریخی طواف، مجله میقات، شماره 6، ص 73.

[11] اخبار مکه، ص 37.

 

منبع: ویژه نامه نسیم حرم (1384)، صفحه 37.

نوشته شده در تاريخ جمعه ٦ آذر ۱۳۸۸ توسط مهدی | پيام ها ()